درحالت عادی سلول های لایه سطحی پوست به تدریج و جدا جدا و به تعداد کم می ریزند. این سلول ها توسط ترشحات سر(عرق وچربی) جذب شده و با شستشو دفع می شوند ولذا جلب توجه نمی کنند. ولی اگرتعداد این سلول های درحال ریزش بطور غیرطبیعی زیادشده، با همدیگر به سطح پوست برسند و به یکدیگر چسبندگی داشته باشند جلب توجه کرده و شوره سرآشکارمی گردد. معمولاً پوست سر بدلیل وجود پوست های زیاد تحریک شده وخارش هم بوجود می آید که گاهی شدید است.

شوره سرچگونه بوجود می آید؟

پوست انسان از لایه های متعدد سلولی درست شده است. درحالت عادی این سلولها ظرف ۳۰-۲۰روز مراحل رشد خود را طی کرده و از سطح پوست به صورت سلولهای مرده به بیرون ریخته می شوند. درصورتیکه این روند به شکل غیرعادی تسریع گردد، تعداد سلولهای مرده افزایش یافته و همراه با چربی و ترشحات دیگر پوست تشکیل «شوره سر» رامی دهند. همراه با شوره اغلب خارش هم رخ داده و در ضمن اکثر بیماران به انواع شامپوها و داروهای خانگی روی می آورند و همه این عوامل باعث تحریک پوست و بدتر شدن اوضاع می گردد. متذکر می شویم که شوره سر ابتدای طیف بیماری به نام «درماتیت سبوره» بوده و در حقیقت فرم خفیف آن محسوب می گردد. در واقع اگر شوره سر درمان نشود گاهی شدیدتر شده و تابلوی بالینی درماتیت سبوره را بوجود می آورد. در این حالت سر بیمار از پوسته های چرب، بدبو، کثیف و بعضاً عفونی پرشده و خارش و تحریک شدید در پوست سر وجود دارد. موها بهم چسبیده و بیمار احساس ناراحتی زیاد می کند.

 چه عواملی در بروز شوره سر دخیل هستند؟

علت دقیق شوره سرمعلوم نیست ولی عواملی که دخالت احتمالی دارند عبارتند از :
۱ -استرس های روحی و اختلالات عاطفی
 ۲ - عامل توارث
۳- خستگی روزانه و نمونه اثر این فاکتور بهتر شدن شوره سر در ایام تعطیلات و استراحت بیمار است
۴- اختلالات هورمونی
۵ - مشکلات گوارشی مثل چاقی زیاد، یبوست و عدم هضم غذا
 ۶ - برخی داروها مثل سایمتیدین (داروی زخم معده)، کلرپرومازین (داروی اعصاب) و داروهای ضد فشار خون بالا
۷- کمبودهای غذائی مثل کمبود ویتامین A وE
8- وجود یک نوع قارچ بنام ملاسزیا فورفور در پوست سر (این قارچ به فرم غیر بیماری زا در سطح پوست سر همه افراد بطور نرمال وجود دارد ولی در افراد مبتلا به شوره سر به دلایل نامعلوم تعداد آن زیاد شده و در ضمن به فرم بیماری زا تبدیل می شود)
۹- آسیبهائی که به پوست سر وارد می شود مثل سشوار زدن و فر مو بیش ازحد، شامپوهای خیلی قوی، بابلیس، رنگ کردن و مش زدن مکرر مو
۱۰-  عدم رعایت بهداشت و شستشوی سر

انواع شوره سر شوره سربه دو شکل دیده می شود:

۱ - شوره خشک که در این حالت پوسته ها به سرنچسبیده و بصورت پوسته های نازک با ظاهر پودری خاکستری روی سر، شانه ها و اطراف گردن دیده می شوند و ظاهر بسیار زشت و زننده ای بوجود می آورند. خارش هم وجود دارد. شوره خفیف بسیار شایع بوده بطوری که برخی از متخصصین وجود آن را طبیعی تلقی می کنند.
 ۲- شوره چرب که در آن پوسته ها بزرگتر و چرب بوده و لذا به هم چسبیده و نمی ریزند بلکه یک حالت متراکم و چرب در پوست سر بوجود می آورند که بیمار را بسیار ناراحت می کند. اغلب اوقات خارش هم وجود دارد.
 نکات مهم درمانی برای بیماران مثل همه بیماریهای پوست درمان طولانی مدت است ولذا بایستی با صبر و حوصله و دقت دستورات دارویی را دنبال و انتظار معجزه نداشته باشید. انتظارات شما از درمان بایستی منطقی و واقع گرایانه باشد و لطفاً به یاد داشته باشید که عوامل زیادی در بروز و تشدید این عارضه دخالت داشته که امکان تأثیر درمان در بسیاری از آنها میسر نمی باشد. لذا اثر داروها آهسته بوده و نبایستی ناامید شوید. بدترین چیز در درمان امراض پوست درمان کوتاه مدت و ناقص می باشد. از گوش دادن به توصیه های درمانی دیگران و یا استفاده از داروهای خانگی و عطاری و یا داروهای دیگران (که فکرمی کنند بیماری مشابه شما داشته اند و با این داروها خوب شده اند) اکیداً پرهیزنمائید زیرا این کارها بجز اتلاف وقت و پول شما، تأخیر در درمان صحیح و بدبینی نسبت به درمان فایده دیگری ندارد. اگر با شروع درمان احساس بهبودی کردید هرگز داروهایتان را سرخود قطع نکنید زیرا دیر یا زود علائم بیماری عود می کنند و این بار ممکن است حتی شدیدتر از بار اول بوده و به سهولت دفعه اول به درمان جواب ندهد. هرگونه سؤال و یا ناراحتی از ناحیه درمان دارید فقط باپزشک معالج خود در میان بگذارید. عوض کردن سریع پزشک (اگراحساس می کنید که زود خوب نشده اید و یا روند درمان باب میل شما نیست) به نفع جنابعالی نمی باشد. در این مواقع بهترین کار مراجعه به پزشک قبلی و در میان گذاشتن مشکلات است. اگر پزشک اجازه دهد برای شستشوی سر از شامپوی «روغن درخت چای پرمون» استفاده کنید. این شامپو قارچ گفته شده را از روی پوست سر برداشته و خیلی به درمان کمک می کند. در ابتدا هر روز سرتان را بشوئید و بگذارید کف شامپو ۵ دقیقه روی سربماند و در همین حال پوست سر را با برس نرم خوب ولی به ملایمت برس بزنید. پس از مدتی میتوان فاصله شامپوزدن ها را بیشترکرد و پس از بهبودی کامل شامپو را هفته ای ۲-۱ بار استفاده نمائید ولی توجه داشته باشید که برای ماه ها لازم است حداقل هفته ای یک بار از این شامپو استفاده کنید زیرا سر شما خوب شده است ولی برای جلوگیری ازعود شوره بایستی استفاده از شامپو روغن درخت چای یا سبوس برنج پرمون را ادامه دهید. شامپویی که برای استفاده روزمره بکارمی برید می تواند هر مارکی باشد فقط بایستی از نظر خشک یا چرب بودن موهایتان مناسب آنهاباشد. اگر دسترسی به شامپو ندارید شستشوی سر با سرکه سیب (۲ قاشق غذاخوری سرکه دریک لیوان آب) به مدت ۱۰- ۵ دقیقه مفیداست.

رعایت شرایط زیر به بهبود شوره سر کمک می کند:

– پرهیز از برخورد با محیط های پراسترس و تنش زا پرهیز کنید.
– خوداری از خارانیدن پوست سر زیرا این عمل باعث ایجاد عفونت شده و مشکل شما را تشدید می نماید.
– استفاده از برس و شانه نرم و حتی الامکان طبیعی و سایر افراد خانواده به هیچوجه نبایستی از آنها استفاده نمایند.
– اصلاح رژیم غذائی و بهداشت عمومی، خوردن مقادیر زیادی غذاهای چرب وسرخ کردنی (مثل همبرگر، ساندویچ و سیب زمینی سرخ کرده)، نوشابه های گازدار و شکلات می تواند در بروز شوره دخالت داشته باشند. نکاتی مفید برای کنترل شوره سر شوره سر مشکلی بسیار معمول است که بیشتر ما را مبتلا می کند. در حقیقت از هر دو نفر یک ممکن است به این مشکل پوستی آزار دهنده دچار شوند. با وجود این، شوره را می توان با رعایت بهداشت مناسب تحت کنترل در آورد

 در این مطلب برخی نکات ساده برای کنترل شوره سر اشاره می شود.

۱) موهای خود را به طور مرتب بشوئید. هر زمان که به حمام می روید و حداقل دوبار در روز موهای خود را بشوئید. این نکته بسیار مهم است که موی شما بعد از تعریق شسته شود، زیرا تعریق می تواند این شرایط را تشدید کند. از شامپوی دارویی گیاهی استفاده کنید تا بهترین نتایج را کسب کنید. شامپو های حاوی روغن درخت چای علیه شوره سر بسیار موثر هستند.
۲) موهای خود را چنگ نزنید، شوره سر باعث خارش خواهد شد. استفاده از ژل های مو و رنگ را متوقف کنید: استفاده از ژل های حالت دهنده مو و رنگ کردن مو را کاملا متوقف کنید. این مواد حاوی مواد شیمیایی مضری هستند که موهای شما را می تواند از بین ببرد. به جای آن از محصولات طبیعی استفاده کنید. اینها معمولا برای مو ضرری ندارند.

در پایان برخی از محصولات طبیعی برای تحت کنترل در آوردن شوره معرفی می شوند.

– روغن درخت چای: روغن درخت چای یک درمان طبیعی و منحصر به فرد برای شوره سر است این روغن حاوی ترکیباتی به نام ترپنوئیدها است که دارای خواص ضد قارچ آنتی سپتیک هستند. روغن درخت چای معمولا در صابون ها، شامپوها و روغن های مو به خاطر خواص ضد قارچ آن استفاده می شود. همچنین برای درمان شرایط دیگری مانند آکنه، پای ورزشکار، برفک دهان و عفونت های مخمری به کار می رود. پای ورزشکاران؛ نوعی کچلی مزمن سطحی است که پوست پا، به ویژه بین انگشتان یا روی کف پا را در اثر گونه ای قارچ پا ایجاد می شود.
– کاندیدزیایس مخاطی: عارضه ای است که غشاءهای مخاطی دهان را درگیر می کند و معمولا در افراد بیمار، شیرخواران ضعیف یا افراد ناتوان یا مبتلا به نقص ایمنی دیده می شود و شامل پلاکهای سفید خامه مانند است که با برداشتن آنها، سطوح خونریزی دهنده برجا می ماند.
– سرکه: ۲قاشق چای خوری سرکه خالص را در ۶ قاشق چای خوری آب رقیق کنید. آن را روی سر قرار دهید اجازه دهید فرق سر چند ساعتی به آن آغشته شود سپس موهای خود را با شامپو روغن درخت چای بشوئید. این کار را چند روز تکرار کنید و نتایج خوب را ببینید.
– آب لیمو: آب لیمو یک کاهنده طبیعی شناخته شده برای شوره است. ۲ قاشق چای خوری آب لیمو را برروی سر خود بمالید و بگذارید مدتی بماند. پس از آن سر خود را بشوئید. شما همچنین می توانید میزان برابر آبلیمو و سرکه را برای کسب نتایج بهتر ترکیب کنید.